سرزنش هنرمند

هنرمند را سرزنش نکنید؛ غر هم نزنید!

از وقتی که اینترنت باز شده، باز موج نظر و موضع‌گیری‌های یأس‌آلود و فرساینده‌ی هنرمندان شروع شده و باز در بر همان پاشنه می‌چرخد؛ بر همان پاشنه که در سال 1401 می‌چرخید. و در سال 1398، و در سال 1396، و در سال 1388 و... دو جمله در این باره عرض کنم: اول این‌که این جماعت معدود - که عمده شهرت‌شان مرهون سینما و تلویزیون است - نماینده‌ی تام هنرمندان کشور نیستند. مملکت ما انبوهی موسیقی‌دان، آهنگ‌ساز، نوازنده، نقاش، خوش‌نویس، نگارگر، گرافیست، تصویرساز، طراح صحنه و دکور، معمار، خاتم‌کار، معرق‌کار، فرش‌باف، سفال‌گر، میناکار، قلم‌کار، گریمور، بازی‌گر تئاتر، کارگردان تئاتر و... دارد که با تمام هنرمندی‌شان شهرت چندانی ندارند و البته هیچ نوع نیابتی هم به این جماعت معدود مشهور تفویض نکرده‌اند تا هرچه گفتند، حرف جامعه‌ی بزرگ هنرمندان ایران شمرده شود. دوم این‌که این موضع‌گیری‌های انفعالی و فرساینده و نومیدانه، ریشه در واقع‌بینی، مردمی بودن و امثالهم ندارد. بل‌که در مزاجی ریشه دارد که با تعالیم و آموزه‌های هنر مدرن، و از آن بدتر هنر پست‌مدرن به روح و جان انسان سرایت می‌کند و آن‌ها را چنین پرورش می‌دهد. سیاه‌بینی و سیاه‌اندیشی با روح هنر پست‌مدرن عجین است. و خمیرمایه‌ی هنر مدرن بازنمایی آرمان‌گریزی و پَستی و پلشتی و سیاهی است، نه تعالی و کمال و زیبایی و سعادت. و شاید به نظر شما بی‌ربط به نظر برسد، اما این پست‌ها و استوری‌ها و شعارهای هنرمندان ورشکسته، برون‌داد روح کلی هنر پست‌مدرن است و ترک عادت هم که می‌دانید، موجب مرض است. کسی که از سر غرب‌زده‌گی، قبله‌ی خود را انتخاب کرده و بی‌محابا خود را به آن تعالیم و آموزه‌ها سپرده، این بیماری را هم به جان خود راه داده و جز ساز مخالف زدن و امیدها را ناامید کردن اصلاً کار دیگری بلد نیست. برای او واقعیت و آرمان و ایده‌آل‌گرایی و امید و وحدت موضوعیتی ندارد، بل‌که مخالف‌خوانی و سیاه‌نمایی و سیاه‌اندیشی اصالت دارد. چون معیار هنرمندی است! البته و صد البته که این کار باید در لفاف مردم‌داری و حق‌طلبی و عدالت‌خواهی انجام پذیرد تا از مبادا از آن شهرت و محبوبیت سقوط کند. به نظر حقیر این استوری‌ها معضل جدی و قابل توجهی نیستند، اما اگر بنا بر اصلاح و درمان این وارونه‌گی در هنر است، باید زیرساخت پیدایش آن برچیده شود و در اصل باید نظام تعلیم و آموزش دیگری در هنر شکل بگیرد. و الا استوری‌ها را جمع کردن و این هنرمندان را سرزنش کردن و غر زدن راه به جایی نمی‌برد.

 مهدی متولیان

سکوت از سر بزدلی

 

به گمان من در #خاورمیانه هرچقدر که #مردم به زندگی چسبیده‌اند و دارند برای حراستش تا پای جان می‌جنگند، #اهل_هنر و #نویسنده و #روشنفکرش مرده‌اند و دارند در زل آفتاب می‌پوسند. وجودهایی خودباخته و پوشالی که آنقدر بیچاره و حقیرند که حتا توان دفاع کلامی از #حیثیت خودشان را هم ندارند. اگر پی‌گیر رفتار و گفتار اهل هنر این جغرافیا باشید، خواهید دریافت که #اسرائیل پیش از خاک #فلسطین ذهن #مُثقّفین این ملت‌ها را #اشغال کرده است و عقل و عاطفه‌شان را به یغما برده. پس از آخرین صداهای غیرتمند بازمانده از میانه‌های سده‌ی میلادی گذشته، آنچه سربرآورد، مشتی موجود بی‌وجود بود که چشمانشان به دستان مجامع ضد صلح و انسانیت #اروپا و #آمریکا بود تا افاضات صدمن یک غاز آنها را در دفاتر سراسر پوچ شعر و داستان و... ببیند و تندیس بی‌عرضگی در کفشان بگذارند. این مردان و زنان #سانتیمانتال مفلوک، کشته شدن هزاران هزار کودک و زن و پیر و جوان خود را در خانه نادیده گرفتند اما با ریخته شدن خون از دماغ #سروران_اروپایی ماتم گرفتند و شعر و گل تقدیم کردند. #سکوت از سر #بزدلی ویژگی اهل هنر این دوران #خاورمیانه است که آیندگان از آن داستان‌ها خواهند گفت. لطفا جمع ببندید؛ کشته‌های #فلسطین را با #سوری‌ها و #عراقی‌ها و #افغانی‌ها و #یمنیان، و مقایسه کنید با آنچه که آمار #هولوکاست است. چند برابر شد؟ حالا ببینید آنان چه کردند برای کشته‌های‌شان و ما چه کردیم و چه می‌کنیم! و آیا قرار است چندبرابر کشته بدهیم تا مگر رگ غیرتمان بجنبد و تکانی بخوریم و فریاد بزنیم این همه نامردمی و جنایت را؟ البته که بر اهل تامل پوشیده نیست که آنان با کدام شعبده مُهر زدند بر دهان‌ها و چشم‌ها، و این چنین به لالمانی وادار کردند ما را؛ از راه غلبه‌ی فکری و فرهنگی، و نفوذ دادن اندیشه‌های مروج #مواجهه_رمانتیک با همه‌ی پدیده‌های عالم! ولی چه کسی است از ما که بپذیرد #سانتیمانتالیزم برآمده از مطالعه‌ی آثار ادبی مزورانه و تماشای فیلم‌های متظاهرانه غربی‌ها نمی‌تواند صلح و سلام را برای ما و یا هر ملت دیگری تضمین کند در بزنگاه‌های بزرگ؟ آنان خود اینگونه نیستند، پس روا نیست ما باشیم. واقعیت جهان #تلختر از اندیشه‌های نازک ماست؛ بسیار تلختر. یک جفت گوش شنوا و یک جفت چشم بینا اگر داشته باشیم، شواهد از در و دیوار می‌بارد... سخنان این روزهای صاحبان دولت‌های مدرن غرب علیه #غزه _بزرگترین زندان دنیا _ و محبوسان جان‌به‌لب رسیده‌اش را خوب گوش کنید و اقداماتشان را تماشا کنید... اما بی‌تردید خواهند رسید راویان این احوال؛ چنانکه #فردوسی و #آوینی، و چنانکه #غسان_کنفانی و #محمود_درویش و...

 

علی اصغر عزتی پاک